Thuế Cổ Tức: Quy Định, Cách Tính Và Nghĩa Vụ Khai Báo Năm 2026

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán ngày càng sôi động, việc hiểu rõ các quy định về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với cổ tức là vô cùng quan trọng đối với mỗi nhà đầu tư. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết về thuế cổ tức, bao gồm các quy định pháp luật liên quan, cách tính thuế TNCN cho cả cổ tức bằng tiền và cổ tức bằng cổ phiếu, cũng như trách nhiệm khai và nộp thuế của các bên liên quan, cập nhật theo các quy định mới nhất dự kiến áp dụng vào năm 2026.

Quy định về thuế thu nhập cá nhân từ cổ tức tại Việt Nam

Theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, cụ thể là Luật Thuế thu nhập cá nhân số 04/2007/QH12, Nghị định số 65/2013/NĐ-CP, và Thông tư số 111/2013/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC), thu nhập từ cổ tức được xem là một khoản thu nhập chịu thuế TNCN. Khoản thu nhập này thuộc nhóm thu nhập từ đầu tư vốn. Cá nhân là người nhận cổ tức, dù là cá nhân cư trú hay không cư trú tại Việt Nam, đều có nghĩa vụ phải nộp thuế TNCN theo quy định.

Việc phân loại cổ tức thành thuế cổ tức tiền mặt và thuế cổ tức bằng cổ phiếu giúp làm rõ các quy trình và thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế.

Mức thuế suất áp dụng cho thu nhập từ cổ tức

Theo Điều 10, Thông tư 111/2013/TT-BTC, mức thuế suất thuế TNCN áp dụng cho thu nhập từ cổ tức là 5% trên thu nhập tính thuế. Mức thuế suất này áp dụng chung cho cả hai hình thức chi trả cổ tức là tiền mặt và cổ phiếu.

Cách tính thuế TNCN đối với cổ tức bằng tiền mặt

Công thức tính số thuế TNCN phải nộp khi nhận cổ tức bằng tiền mặt rất đơn giản:

Số thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế x 5%

Trong đó, thu nhập tính thuế chính là toàn bộ giá trị cổ tức bằng tiền mặt mà cá nhân nhận được. Ví dụ, nếu bạn nhận được 100 triệu đồng cổ tức bằng tiền mặt, số thuế TNCN bạn phải nộp sẽ là 100.000.000 × 5% = 5.000.000 đồng.

Cách tính thuế TNCN đối với cổ tức bằng cổ phiếu

Đối với thuế cổ tức bằng cổ phiếu, thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế TNCN được xác định khi cá nhân thực hiện chuyển nhượng số cổ phiếu nhận được. Giá trị thu nhập tính thuế sẽ dựa trên số lượng cổ phiếu thực nhận nhân với mệnh giá hoặc giá thị trường tại thời điểm chuyển nhượng (trong trường hợp giá chuyển nhượng thấp hơn mệnh giá).

Ví dụ, nếu bạn nhận 1.000 cổ phiếu làm cổ tức với mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Khi bạn chuyển nhượng số cổ phiếu này, thuế TNCN sẽ được tính như sau:

Thuế TNCN = (Số lượng cổ phiếu x Giá trị tính thuế) x 5%

Nếu bạn chuyển nhượng toàn bộ 1.000 cổ phiếu này với giá thị trường 10.000 đồng/cổ phiếu (bằng mệnh giá), số thuế TNCN phải nộp là (1.000 × 10.000) × 5% = 500.000 đồng.

Một điểm cần lưu ý là ngoài thuế cổ tức cổ phiếu, khi nhà đầu tư Cá nhân phát sinh giao dịch chuyển nhượng Chứng khoán, vẫn phải nộp thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán với thuế suất 0.1% trên giá trị chuyển nhượng, theo quy định tại Điều 16 và Điều 21, Thông tư 92/2015/TT-BTC.

Việc nắm rõ thuế cổ tức cổ phiếu bao nhiêu là rất quan trọng để lập kế hoạch tài chính hiệu quả.

Trách nhiệm khai và nộp thuế

Nghĩa vụ khai và nộp thuế TNCN từ cổ tức được quy định rõ như sau:

• Cổ tức bằng tiền mặt: Tổ chức chi trả cổ tức (doanh nghiệp, công ty cổ phần) có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN tại nguồn trước khi chi trả cho cá nhân, theo Khoản 9, Điều 26, Thông tư 111/2013/TT-BTC. Trong trường hợp này, cá nhân nhận cổ tức không cần tự khai thuế.
• Cổ tức bằng cổ phiếu: Theo Nghị định 126/2020/NĐ-CP, tổ chức phát hành chứng khoán (công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký, hoặc tổ chức quản lý quỹ) có trách nhiệm khai thuế và nộp thuế thay cho cá nhân khi cá nhân chuyển nhượng cổ phiếu. Thời điểm khai thuế là khi cá nhân thực hiện chuyển nhượng cổ phiếu. Cá nhân không phải tự khai thuế, trừ một số trường hợp đặc biệt.

Một số lưu ý quan trọng về thuế cổ tức

Dưới đây là những điểm cần lưu ý về thời điểm nộp thuế và những đề xuất mới:

• Thời điểm nộp thuế: Đối với cổ tức bằng tiền, thuế được khấu trừ ngay tại thời điểm chi trả. Đối với cổ tức bằng cổ phiếu, thuế TNCN từ đầu tư vốn được nộp khi chuyển nhượng cổ phiếu.
• Đề xuất mới từ Bộ Tài chính (dự thảo sửa đổi Nghị định 126/2020/NĐ-CP, công bố ngày 30/06/2025): Có đề xuất yêu cầu nộp thuế TNCN ngay tại thời điểm nhận cổ tức bằng cổ phiếu, thay vì chờ đến khi chuyển nhượng như quy định hiện hành. Quy định này nếu được thông qua sẽ có tác động đáng kể đến dòng tiền của nhà đầu tư cổ tức bằng cổ phiếu.

Ví dụ thực tế về tính thuế TNCN khi chuyển nhượng cổ phiếu nhận cổ tức

Để hiểu rõ hơn, chúng ta hãy xem xét ví dụ về ông A:

Ông A có 12.000 CP XYZ trước khi nhận cổ tức cổ phiếu. Ngày 06/12/2020, ông nhận 5.000 CP XYZ thay cổ tức.

Lần chuyển nhượng 1 (Ngày 12/12/2020): Ông A chuyển nhượng 3.000 CP XYZ với giá 11.000đ/CP.

• Thuế TNCN từ đầu tư vốn: (3.000 CP x 10.000 đồng mệnh giá) x 5% = 1.500.000 đồng.
• Thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán: (3.000 CP x 11.000 đồng giá chuyển nhượng) x 0.1% = 33.000 đồng.

Lần chuyển nhượng 2 (Ngày 25/12/2020): Ông A chuyển nhượng 14.000 CP XYZ (bao gồm 2.000 CP nhận cổ tức còn lại và 12.000 CP ban đầu) với giá 9.000đ/CP.

• Thuế TNCN từ đầu tư vốn (cho 2.000 CP cổ tức): (2.000 CP x 10.000 đồng mệnh giá) x 5% = 900.000 đồng.
• Thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán (cho toàn bộ 14.000 CP): (14.000 CP x 9.000 đồng giá chuyển nhượng) x 0.1% = 126.000 đồng.

Qua ví dụ này, có thể thấy thuế cổ tức cổ phiếu thưởng cũng được tính tương tự. Mọi giao dịch cần được theo dõi cẩn thận để đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật.

Lời khuyên cho nhà đầu tư

Việc hiểu rõ các quy định về thuế cổ tức là bước đầu tiên để bạn quản lý tài chính cá nhân hiệu quả. Luôn cập nhật những thay đổi mới nhất từ Bộ Tài chính, đặc biệt là các đề xuất sửa đổi về thời điểm nộp thuế đối với cổ tức bằng cổ phiếu.

Hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia tư vấn tài chính hoặc thuế để có những quyết định đầu tư sáng suốt và đảm bảo tuân thủ pháp luật. Đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để nhận được sự hỗ trợ chi tiết nhất về các vấn đề liên quan đến thuế và đầu tư chứng khoán.