Thuế vãng lai là gì? Hướng dẫn kê khai và nộp thuế GTGT vãng lai ngoại tỉnh 2026

Thuế vãng lai ngoại tỉnh là gì và bản chất của nó

Hiện nay, không có một văn bản pháp luật nào đưa ra định nghĩa chính thức về 'thuế vãng lai'. Tuy nhiên, dựa trên cách hiểu phổ biến trong giới kế toán và thuế, thuế vãng lai được hiểu là một loại thuế giá trị gia tăng (GTGT) áp dụng cho các hoạt động kinh tế phát sinh tại một địa phương khác với địa phương nơi doanh nghiệp đăng ký trụ sở chính. Nói cách khác, đây là khoản thuế GTGT mà doanh nghiệp phải nộp cho cơ quan thuế địa phương nơi hoạt động kinh doanh thực tế diễn ra, thường được gọi là thuế vãng lai ngoại tỉnh.

Mục đích của việc thu thuế GTGT vãng lai là gì? Thuế này nhằm đảm bảo nguồn thu ngân sách cho địa phương nơi có hoạt động kinh doanh đóng góp vào sự phát triển kinh tế tại đó, ngay cả khi doanh nghiệp không có chi nhánh hay văn phòng đại diện thường trú tại đây. Khoản thuế này sau đó sẽ được khấu trừ vào tờ khai thuế GTGT của trụ sở chính, tránh tình trạng đánh thuế hai lần.

Trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt với Thông tư 80/2021/TT-BTC, quy định về phân bổ và kê khai thuế GTGT đã có những điều chỉnh, trong đó có việc giảm tỷ lệ thuế vãng lai đối với hoạt động xây dựng và chuyển nhượng bất động sản xuống còn 1% trên doanh thu chưa có thuế GTGT, nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp.

Trường hợp nào phải kê khai và nộp thuế vãng lai ngoại tỉnh?

Việc xác định đúng các trường hợp phải kê khai và nộp thuế vãng lai ngoại tỉnh là vô cùng quan trọng để doanh nghiệp tuân thủ pháp luật thuế. Theo quy định tại Thông tư 156/2013/TT-BTC (được sửa đổi bổ sung bởi Thông tư 26/2015/TT-BTC) và Thông tư 80/2021/TT-BTC, có hai nhóm đối tượng chính phải thực hiện nghĩa vụ này:

• Hoạt động xây dựng, lắp đặt, bán hàng vãng lai ngoại tỉnh: Khi giá trị công trình xây dựng, lắp đặt, hoặc tổng giá trị bán hàng vãng lai ngoại tỉnh (bao gồm cả thuế GTGT) đạt từ 1 tỷ đồng trở lên.
• Chuyển nhượng bất động sản ngoại tỉnh: Trường hợp này áp dụng khi việc chuyển nhượng bất động sản không thuộc các quy định miễn trừ cụ thể và doanh nghiệp không thành lập đơn vị trực thuộc tại địa phương cấp tỉnh khác nơi có trụ sở chính.

Căn cứ tình hình thực tế, Cục trưởng Cục Thuế địa phương có thẩm quyền quyết định nơi kê khai thuế cho các hoạt động xây dựng, lắp đặt, bán hàng vãng lai và chuyển nhượng bất động sản ngoại tỉnh.

Các quy định mới nhất về cách kê khai thuế GTGT vãng lai ngoại tỉnh

Theo quy định hiện hành, đặc biệt là Thông tư 80/2021/TT-BTC, việc kê khai thuế vãng lai là gì và cách thực hiện đã có những thay đổi quan trọng. Thay vì áp dụng quy định kê khai riêng lẻ cho xây dựng, bán hàng, chuyển nhượng bất động sản thông thường như trước đây, doanh nghiệp hiện nay sẽ áp dụng phương pháp phân bổ thuế GTGT.

Đối tượng áp dụng phân bổ thuế GTGT vãng lai

Các đối tượng sau đây cần thực hiện phân bổ thuế GTGT, bao gồm cả thuế thu nhập vãng lai là gì (nếu có các hoạt động liên quan):

• Kinh doanh xổ số điện toán.
• Chuyển nhượng bất động sản (trừ các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng, nhà chuyển nhượng có thu tiền ứng trước theo tiến độ).
• Hoạt động xây dựng theo quy định của pháp luật về hệ thống ngành kinh tế quốc dân và luật chuyên ngành.
• Đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh là cơ sở sản xuất (bao gồm cả cơ sở gia công, lắp ráp), trừ trường hợp khai thuế GTGT tại địa phương nơi cơ sở sản xuất đặt trụ sở.

Mức thuế suất thuế vãng lai ngoại tỉnh

Mức thuế suất thuế GTGT vãng lai ngoại tỉnh sẽ phụ thuộc vào thuế suất GTGT áp dụng cho hoạt động đó tại địa phương nơi phát sinh. Thông thường, doanh nghiệp cần khai và nộp thuế vãng lai là gì với tỷ lệ 1% hoặc 2% trên doanh thu chưa bao gồm thuế GTGT, tương ứng với thuế suất 5% hoặc 10%.

Đặc biệt, Thông tư 80/2021/TT-BTC quy định tỷ lệ nộp thuế vãng lai cho hoạt động xây dựng và chuyển nhượng bất động sản đã được điều chỉnh xuống còn 1%, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.

Công thức tính thuế vãng lai ngoại tỉnh

Công thức chung để tính thuế GTGT vãng lai ngoại tỉnh như sau:

Thuế GTGT vãng lai phải nộp = Doanh thu chưa có thuế GTGT (tại địa phương vãng lai) x Thuế suất GTGT (%)

Lưu ý, tỷ lệ nộp theo quy định của Thông tư 80/2021/TT-BTC là 1% hoặc 2% trên doanh thu chưa có thuế GTGT, tùy thuộc vào thuế suất áp dụng (5% hoặc 10%).

Quy trình, các bước kê khai thuế vãng lai ngoại tỉnh

Để đảm bảo việc kê khai và nộp thuế vãng lai ngoại tỉnh được thực hiện một cách chính xác và đầy đủ, doanh nghiệp cần tuân thủ quy trình sau:

Hồ sơ kê khai thuế vãng lai ngoại tỉnh

Hồ sơ khai thuế vãng lai ngoại tỉnh thường bao gồm:

• Tờ khai thuế GTGT theo mẫu quy định (thường là mẫu dành cho hoạt động vãng lai ngoại tỉnh hoặc tờ khai phân bổ).
• Các chứng từ, hóa đơn liên quan đến hoạt động phát sinh tại địa phương vãng lai.
• Bảng phân bổ nghĩa vụ thuế GTGT (nếu có).

Quy trình, các bước kê khai và nộp thuế

Doanh nghiệp có hoạt động vãng lai ngoại tỉnh cần thực hiện các bước sau:

1. Xác định nghĩa vụ thuế: Căn cứ vào doanh thu và thuế suất áp dụng để tính số thuế GTGT vãng lai phải nộp.
2. Lập hồ sơ khai thuế: Chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết theo quy định.
3. Nộp hồ sơ và thuế: Nộp tờ khai thuế và số thuế đã tính cho cơ quan thuế địa phương nơi phát sinh hoạt động trước thời hạn quy định.
4. Khấu trừ thuế: Số thuế GTGT vãng lai đã nộp sẽ được kê khai và khấu trừ trên tờ khai thuế GTGT của trụ sở chính.

Doanh nghiệp có thể thực hiện kê khai và nộp thuế vãng lai ngoại tỉnh thông qua các kênh trực tuyến hoặc trực tiếp tại cơ quan thuế quản lý.

Hướng dẫn hạch toán thuế vãng lai ngoại tỉnh

Việc hạch toán chính xác các giao dịch liên quan đến thuế vãng lai là điều cần thiết để phản ánh đúng tình hình tài chính của doanh nghiệp.

1. Bước 1: Ghi nhận doanh thu khi xuất hóa đơn nghiệm thu Khi hoàn thành nghiệm thu công trình, hạng mục hoặc giao dịch bán hàng vãng lai, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu và thuế GTGT tương ứng.
2. Bước 2: Ghi nhận nghĩa vụ thuế GTGT vãng lai Đồng thời, doanh nghiệp hạch toán khoản thuế GTGT vãng lai phải nộp cho cơ quan thuế địa phương nơi phát sinh hoạt động.
3. Bước 3: Khi nộp thuế vãng lai Khi thực hiện nộp số thuế này vào ngân sách nhà nước, doanh nghiệp hạch toán tương ứng.

Việc hạch toán đúng sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi, đối chiếu số thuế đã nộp và số thuế được khấu trừ, đảm bảo tuân thủ các quy định về kế toán và thuế.