Thuế Thu Nhập Đặc Biệt Là Gì? Điểm Mới Luật Thuế 2026

Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt năm 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong việc điều tiết hàng hóa và dịch vụ. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, sản xuất và phân phối, việc cập nhật những điểm mới này là yêu cầu bắt buộc để duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và hiệu quả.

Thuế tiêu thụ đặc biệt là gì

Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) là một loại thuế gián thu, đánh vào việc tiêu dùng một số hàng hóa, dịch vụ đặc biệt được coi là xa xỉ, hoặc có hại cho sức khỏe, môi trường, và an sinh xã hội. Loại thuế này được thu tại khâu sản xuất hoặc nhập khẩu, nhưng gánh nặng tài chính cuối cùng sẽ do người tiêu dùng chịu. Mục đích của thuế TTĐB là để Nhà nước điều chỉnh hành vi tiêu dùng, hạn chế sản xuất, kinh doanh các mặt hàng cần kiểm soát, đồng thời tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách. Trong lĩnh vực hải quan, thuế TTĐB là công cụ quản lý quan trọng đối với các mặt hàng nhập khẩu có rủi ro cao như rượu, bia, thuốc lá, ô tô và các dịch vụ nhạy cảm như casino.

Các đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt

Theo quy định pháp luật hiện hành, đối tượng chịu thuế TTĐB được chia thành hai nhóm chính: hàng hóa và dịch vụ. Việc xác định rõ các đối tượng này giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng nắm vững nghĩa vụ thuế.

Hàng hóa chịu thuế TTĐB

Các mặt hàng chịu thuế TTĐB bao gồm:

• Thuốc lá, xì gà và các chế phẩm từ thuốc lá.
• Rượu, bia.
• Ô tô dưới 24 chỗ ngồi, xe đa dụng có hai hàng ghế trở lên.
• Xăng các loại.
• Xe mô tô có dung tích xi lanh từ 125cc trở lên.
• Tàu bay, du thuyền.
• Vàng mã, hàng mã.

Lưu ý quan trọng: Thuế TTĐB chỉ áp dụng cho các sản phẩm hoàn chỉnh, không áp dụng cho các linh kiện rời rạc. Tuy nhiên, quy định về việc nhập khẩu tách rời cục nóng, cục lạnh của điều hòa đã được làm rõ.

Dịch vụ chịu thuế TTĐB

Các dịch vụ chịu thuế TTĐB bao gồm:

• Kinh doanh vũ trường, karaoke, massage.
• Kinh doanh casino, trò chơi trúng thưởng, máy trò chơi có thưởng.
• Kinh doanh đặt cược.
• Kinh doanh sân golf (bao gồm thẻ chơi, thẻ hội viên).
• Xổ số.

Tổng hợp 8 điểm mới của Luật Thuế Tiêu thụ Đặc biệt năm 2026

Luật Thuế TTĐB năm 2025, có hiệu lực từ năm 2026, mang đến nhiều sửa đổi và bổ sung quan trọng, tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, nhập khẩu và lưu thông hàng hóa.

1. Điều chỉnh và mở rộng đối tượng chịu thuế

Luật mới bổ sung một số mặt hàng chịu thuế TTĐB, bao gồm trực thăng, tàu lượn. Nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100mL theo tiêu chuẩn TCVN cũng sẽ chịu thuế. Phạm vi điều chỉnh với điều hòa không khí thu hẹp, chỉ áp dụng với thiết bị có công suất 24.000-90.000 BTU, trong khi điều hòa chuyên dụng cho phương tiện vận tải được miễn thuế. Các sản phẩm như vàng mã, hàng mã, kinh doanh đặt cược được xác định rõ là đối tượng chịu thuế.

2. Bổ sung trường hợp không chịu thuế

Luật cũng quy định rõ các trường hợp hàng hóa, dịch vụ không chịu thuế TTĐB, bao gồm:

• Hàng hóa sản xuất, gia công để xuất khẩu; hàng đã xuất khẩu nhưng bị trả lại.
• Xe ô tô và phương tiện vận chuyển sử dụng trong phạm vi hẹp như bệnh viện, trường học, khu di tích.
• Trực thăng, tàu lượn sử dụng cho mục đích cứu hộ, cứu nạn, đào tạo.

Tuy nhiên, nếu thay đổi mục đích sử dụng hoặc quá thời hạn tái xuất – tái nhập, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

3. Lần đầu tiên bổ sung phương pháp tính thuế tuyệt đối

Luật TTĐB 2025 chính thức áp dụng hai phương pháp tính thuế: theo tỷ lệ phần trăm (%) và theo mức thuế tuyệt đối (tính trên từng đơn vị hàng hóa). Điều này mang lại sự linh hoạt và phù hợp hơn với đặc thù của từng loại hàng hóa, dịch vụ.

4. Áp thuế tuyệt đối đối với thuốc lá theo lộ trình 2027-2031

Từ năm 2027, các sản phẩm thuốc lá như thuốc lá điếu, xì gà sẽ được áp dụng thuế tuyệt đối theo một lộ trình kéo dài đến năm 2031, thay thế cho phương pháp tính thuế theo tỷ lệ.

Các loại thu nhập đặc biệt chịu thuế TNCN

Ngoài thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ tiền lương, tiền công, Luật thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) còn quy định nhiều loại thu nhập đặc biệt khác cũng thuộc diện chịu thuế. Việc hiểu rõ các khoản thu nhập này giúp cá nhân thực hiện đúng nghĩa vụ thuế.

Thu nhập từ đầu tư vốn

Bao gồm:

• Tiền lãi cho vay.
• Lợi tức cổ phần.
• Thu nhập từ các hình thức đầu tư vốn khác, trừ thu nhập từ lãi trái phiếu Chính phủ.

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn

Bao gồm:

• Thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn trong các tổ chức kinh tế.
• Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán.
• Thu nhập từ chuyển nhượng vốn dưới các hình thức khác.

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản

Bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất, quyền sở hữu hoặc sử dụng nhà ở, quyền thuê đất, thuê mặt nước và các khoản thu nhập khác nhận được từ chuyển nhượng bất động sản dưới mọi hình thức.

Thu nhập từ trúng thưởng

Bao gồm trúng thưởng xổ số, trúng thưởng trong các hình thức khuyến mại, cá cược, trò chơi, cuộc thi có thưởng và các hình thức trúng thưởng khác. Có thể hiểu thuế thu nhập đặc biệt khi trúng số thuộc nhóm này.

Thu nhập từ bản quyền, nhượng quyền thương mại

Bao gồm thu nhập từ chuyển giao, chuyển quyền sử dụng các đối tượng sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, và thu nhập từ nhượng quyền thương mại.

Tổng kết về thuế thu nhập đặc biệt

Luật thuế TTĐB năm 2026 mang đến những cập nhật quan trọng, đặc biệt là việc mở rộng đối tượng chịu thuế và áp dụng phương pháp tính thuế mới. Việc nắm vững thuế thu nhập đặc biệt là gì và các quy định liên quan là cần thiết cho cả doanh nghiệp và cá nhân. Mặc dù thuế TNCN có các khoản thu nhập đặc biệt, nhưng cần phân biệt rõ với thuế TTĐB áp dụng cho hàng hóa, dịch vụ. Hiểu rõ thuế thu nhập đặc biệt bao nhiêu và các quy định mới sẽ giúp bạn tuân thủ pháp luật và hoạch định kinh doanh hiệu quả hơn.