Shark Dzung Nguyễn: Lý do Startup từ chối "Cá mập" và những bài học xương máu

Tại sao startup từ chối "Cá mập" như Shark Dzung Nguyễn?

Trong hành trình "thương thuyết" trên sóng truyền hình Shark Tank Việt Nam, không phải thương vụ nào cũng kết thúc bằng cái gật đầu đồng ý từ cả hai phía. Đã có những trường hợp startup chủ động từ chối lời đề nghị đầu tư, ngay cả khi đó là từ các "cá mập" uy tín như Shark Dzung Nguyễn. Một trong những lý do phổ biến được chính vị "cá mập" này chia sẻ là do định giá của startup đã vượt xa mức mà nhà đầu tư đưa ra. "Trong suốt chương trình, có tới 4/7 deal trên truyền hình tôi quyết định đầu tư nhưng startup chủ động từ chối. Họ nói "Giá trị doanh nghiệp của em nhận trước đây cao hơn của anh rồi, em không thể nhận của anh được"". Điều này cho thấy các nhà sáng lập đôi khi có tầm nhìn và kỳ vọng khác biệt về giá trị doanh nghiệp của mình so với các nhà đầu tư.

Việc startup từ chối Shark không phải là câu chuyện cá biệt. Có những startup đã từ chối cả những đề nghị đầu tư hấp dẫn, thậm chí có điều kiện đi kèm như "nếu thất bại cô phải về làm cho Sunhouse" như trường hợp của CEO La Vita - Hoa hậu Trần Thị Quỳnh ở mùa 1. Điều này cho thấy, bên cạnh yếu tố tài chính, sứ mệnh sản phẩm và tầm nhìn dài hạn cũng là những yếu tố then chốt trong quyết định của nhà sáng lập. Shark Dzung cũng thừa nhận, có những lúc ông được các Shark khác gọi đùa là "cá mập bị tổn thương" vì tỷ lệ bị startup từ chối khá cao.

Mục tiêu lớn hơn của "Cá mập" trên sóng truyền hình

Chia sẻ về lý do tham gia Shark Tank Việt Nam, Shark Dzung Nguyễn nhấn mạnh rằng mục tiêu của ông không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm các startup tiềm năng để đầu tư. "Mục tiêu của tôi lên chương trình ngoài việc tìm một số startup có thể đầu tư, cũng giống như các shark còn lại, tôi muốn truyền tinh thần khởi nghiệp, truyền những kiến thức mà nhiều startup trước còn rất bỡ ngỡ". Ông cho rằng những kiến thức về term sheet, cách định giá doanh nghiệp, hay kinh nghiệm đàm phán với các nhà đầu tư nước ngoài có giá trị lớn hơn nhiều so với từng thương vụ đầu tư đơn lẻ. Đây là một đóng góp quan trọng cho hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, giúp các nhà sáng lập non trẻ có cái nhìn rõ ràng và chuẩn bị tốt hơn cho hành trình của mình.

Những "trứng kỳ lân" không nở: Bài học từ các startup của Shark Thủy

Trong khi một số startup từ chối nhà đầu tư, câu chuyện về các startup nhận vốn nhưng cuối cùng vẫn thất bại cũng là một vấn đề đáng quan ngại. Đặc biệt, trường hợp của ông Nguyễn Ngọc Thủy (Shark Thủy) và các dự án Egroup, Egame đã gây chấn động dư luận. Các startup từng được kỳ vọng trở thành "kỳ lân" như Soya Garden, We Escape, Luxstay, dù nhận được số vốn đầu tư lớn từ Shark Thủy, cuối cùng đều lần lượt đóng cửa.

Startup	Vốn cam kết (ước tính)	Tình trạng hiện tại	Nguyên nhân chính (theo thông tin công khai)
Soya Garden	100 tỷ đồng	Đã đóng cửa	Cạnh tranh gay gắt, mô hình kinh doanh chưa bền vững
We Escape	25 tỷ đồng (thực rót 5 tỷ, cam kết trên sóng là 5 tỷ)	Đã đóng cửa toàn bộ hệ thống	Chi phí mặt bằng quá lớn, khó khăn tài chính
Luxstay	Hợp tác cùng Shark Việt, Shark Dzung	Văn phòng giải thể, phá sản	Ảnh hưởng từ dịch COVID-19, cạnh tranh thị trường

Shark Thủy từng được xem là "cá mập vàng" với tỷ lệ chốt deal cao, nhưng những bài học về chi phí mặt bằng quá lớn, khó khăn tài chính và sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường đã khiến nhiều dự án của ông không thể trụ vững. Câu chuyện này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý tài chính chặt chẽ, mô hình kinh doanh bền vững và khả năng thích ứng với biến động thị trường, ngay cả khi nhận được sự hậu thuẫn lớn từ các nhà đầu tư.

Những "tử huyệt" khiến startup thất bại

Ngoài những yếu tố về chiến lược kinh doanh và quản lý tài chính, có những "tử huyệt" tiềm ẩn có thể dẫn đến sự sụp đổ của startup, ngay cả khi họ đã có vốn đầu tư và tiềm năng ban đầu. Một trong những "tử huyệt" được nhắc đến nhiều là chi phí mặt bằng quá lớn. Như CEO We Escape đã chia sẻ trong một tâm thư đầy nước mắt: "Chi phí mặt bằng quá lớn đã khiến chúng mình phải đóng dần những 'đứa con' của mình". Điều này cho thấy áp lực chi phí cố định có thể bào mòn lợi nhuận và nguồn vốn, khiến doanh nghiệp khó lòng duy trì hoạt động.

Bên cạnh đó, việc định giá sai lệch, kỳ vọng quá cao vào tiềm năng thị trường mà không có kế hoạch thực thi bài bản cũng là những nguyên nhân dẫn đến thất bại. Đôi khi, sự hấp dẫn ban đầu của một thương vụ trên truyền hình có thể che mờ những rủi ro tiềm ẩn. Shark Dzung từng chia sẻ về trường hợp Abivin, một startup gọi vốn thành công 200.000 USD từ ông trong mùa 2 nhưng sau đó đã từ chối để nhận vốn từ một nhà đầu tư nước ngoài. Điều này cho thấy sự phức tạp trong các quyết định gọi vốn và chiến lược phát triển của startup.

Lời kết: Bài học đắt giá cho hành trình khởi nghiệp

Câu chuyện về các startup từ chối "cá mập" như Shark Dzung Nguyễn, hay những "trứng kỳ lân" không nở như các dự án của Shark Thủy, đều mang đến những bài học quý giá. Đối với các nhà sáng lập, việc gọi vốn không chỉ đơn thuần là nhận tiền mà còn là việc tìm kiếm đối tác chiến lược, có cùng tầm nhìn và giá trị. Cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về định giá, kế hoạch kinh doanh chi tiết, khả năng quản lý tài chính và đặc biệt là sự am hiểu về thị trường để tránh những "tử huyệt" có thể dẫn đến thất bại. Việc tham gia Shark Tank có thể là một cơ hội lớn, nhưng nó cũng đặt ra những yêu cầu khắt khe về sự minh bạch, khả năng thuyết phục và tầm nhìn dài hạn.

Nhà sáng lập cần cân nhắc kỹ lưỡng mọi yếu tố trước khi đưa ra quyết định gọi vốn, đảm bảo rằng sự hợp tác sẽ mang lại lợi ích bền vững cho doanh nghiệp. Đừng chỉ nhìn vào số tiền được rót, mà hãy nhìn vào giá trị mà nhà đầu tư có thể mang lại, và liệu định giá đó có thực sự phản ánh đúng tiềm năng và nỗ lực của bạn hay không.