Miễn giảm thuế thu nhập cá nhân: Hướng dẫn chi tiết cho người có người phụ thuộc năm 2026

Miễn giảm thuế thu nhập cá nhân: Hướng dẫn chi tiết cho người có người phụ thuộc năm 2026

Năm 2026, quy định về giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) có nhiều điểm mới quan trọng, đặc biệt là đối với những người lao động có người phụ thuộc. Việc nắm vững các quy định này sẽ giúp bạn tối ưu hóa nghĩa vụ thuế của mình. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức miễn giảm thuế TNCN khi có người phụ thuộc.

Hiểu rõ về giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân

Giảm trừ gia cảnh là một khoản tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế của người nộp thuế trước khi tính số thuế TNCN phải đóng. Khoản giảm trừ này nhằm mục đích hỗ trợ người lao động có hoàn cảnh gia đình khó khăn hơn, đặc biệt là những người phải gánh vác chi phí nuôi dưỡng nhiều người phụ thuộc. Theo quy định tại Điều 10, mức giảm trừ gia cảnh bao gồm:

• Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế.
• Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng.

Chính phủ sẽ xem xét và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh cho phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội và biến động giá cả trong từng thời kỳ. Việc xác định người phụ thuộc cần tuân thủ nguyên tắc mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế.

Ai được xem là người phụ thuộc theo quy định của pháp luật?

Để được hưởng quyền lợi miễn thuế thu nhập cá nhân khi có người phụ thuộc, việc xác định đúng đối tượng người phụ thuộc là vô cùng quan trọng. Điều 10, Khoản 4, Luật Thuế TNCN quy định người phụ thuộc bao gồm các cá nhân mà người nộp thuế có trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng, cụ thể là:

• Con chưa thành niên; con là người mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật, không có khả năng lao động.
• Con đã thành niên đang trong thời gian học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề theo quy định của pháp luật.
• Vợ hoặc chồng không có khả năng lao động, không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt quá mức quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Bố, mẹ đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động, không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt quá mức quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Những người khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng và đáp ứng các điều kiện về thu nhập theo quy định.

Việc chứng minh mối quan hệ và trách nhiệm nuôi dưỡng là điều cần thiết khi thực hiện thủ tục đăng ký người phụ thuộc.

Các khoản giảm trừ khác cần biết

Ngoài giảm trừ gia cảnh, cá nhân còn có thể được giảm trừ thêm vào thu nhập chịu thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công từ các khoản đóng góp và chi phí khác theo quy định tại Điều 11:

• Khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo: Bao gồm đóng góp vào các tổ chức, cơ sở chăm sóc trẻ em, người khuyết tật, người già neo đơn; các quỹ từ thiện, nhân đạo, khuyến học được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập hoặc công nhận.
• Khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo: Các chi phí thực tế phát sinh cho bản thân người nộp thuế và người phụ thuộc, theo mức do Chính phủ quy định.

Các khoản chi này phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của pháp luật và không được chi trả từ các nguồn khác.

Phân tích tác động của việc tăng mức giảm trừ gia cảnh

Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh từ 9 triệu đồng lên 11 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và từ 3,6 triệu đồng lên 4,4 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc mang lại những lợi ích thiết thực. Cụ thể:

• Tăng số người không phải nộp thuế: Một bộ phận lớn người lao động có thu nhập không quá cao, đặc biệt là những người có từ 1-2 người phụ thuộc, sẽ không còn thuộc diện phải nộp thuế TNCN. Điều này thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đến đời sống người dân, đặc biệt là tầng lớp lao động.
• Giảm gánh nặng thuế cho người có thu nhập trung bình: Những người có thu nhập ở bậc 1 (chiếm khoảng 44% tổng số người nộp thuế TNCN) sẽ chuyển sang diện không phải nộp thuế, giúp tăng thu nhập thực tế.
• Khuyến khích lao động có con nhỏ hoặc người phụ thuộc khác: Chính sách mới giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho các gia đình, khuyến khích họ sinh thêm con hoặc chăm sóc tốt hơn cho người phụ thuộc.

Ví dụ, một người có thu nhập 15 triệu đồng/tháng và có 1 người phụ thuộc sẽ không phải nộp thuế. Với thu nhập 20 triệu đồng/tháng và 1 người phụ thuộc, mức thuế phải nộp giảm đáng kể so với trước đây.

Thủ tục đăng ký người phụ thuộc và cập nhật thông tin

Để được hưởng các khoản giảm trừ, người nộp thuế cần thực hiện đăng ký người phụ thuộc tại cơ quan thuế. Hồ sơ đăng ký thường bao gồm:

• Tờ khai đăng ký người phụ thuộc theo mẫu quy định.
• Bản sao giấy khai sinh (đối với con).
• Bản sao giấy tờ chứng minh mối quan hệ với người phụ thuộc (hôn nhân, cha mẹ...).
• Giấy tờ chứng minh người phụ thuộc không có khả năng lao động hoặc không có thu nhập theo quy định (nếu có).

Sau khi đăng ký, người nộp thuế cần lưu giữ cẩn thận các giấy tờ này để xuất trình khi có yêu cầu của cơ quan thuế. Việc cập nhật thông tin hoặc thay đổi người phụ thuộc cũng cần được thực hiện kịp thời.

Lời khuyên chuyên gia về tối ưu hóa thuế thu nhập cá nhân

Để đảm bảo quyền lợi về miễn giảm thuế thu nhập cá nhân, người lao động nên chủ động tìm hiểu kỹ lưỡng các quy định hiện hành. Hãy chắc chắn rằng bạn đã đăng ký đầy đủ và chính xác thông tin về người phụ thuộc. Ngoài ra, việc xem xét các khoản giảm trừ khác như đóng góp từ thiện, chi phí y tế, giáo dục cũng có thể giúp giảm số thuế phải nộp. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia thuế hoặc cơ quan thuế địa phương nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào. Áp dụng đúng các quy định về giảm thuế thu nhập cá nhân khi có người phụ thuộc sẽ giúp bạn quản lý tài chính cá nhân hiệu quả hơn.