Các khoản thu nhập chịu thuế TNCN năm 2026: Hướng dẫn chi tiết

Việc xác định chính xác các khoản thu nhập chịu thuế TNCN là bước đầu tiên và quan trọng nhất để cá nhân thực hiện nghĩa vụ thuế một cách đầy đủ và tuân thủ pháp luật. Năm 2026, với những thay đổi nhất định trong luật thuế, việc cập nhật thông tin trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các loại thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định mới nhất.

Hiểu rõ bản chất thu nhập chịu thuế TNCN

Thu nhập chịu thuế TNCN là toàn bộ các khoản thu nhập mà cá nhân nhận được, có phát sinh lợi ích kinh tế, trừ những khoản thu nhập được pháp luật quy định là miễn thuế. Nguyên tắc cơ bản là mọi khoản thu nhập mang lại lợi ích cho cá nhân đều có khả năng phải chịu thuế, trừ khi có quy định ngoại lệ rõ ràng.

Theo quy định tại Điều 3 của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, thu nhập chịu thuế TNCN bao gồm các loại thu nhập sau đây:

Các loại thu nhập từ kinh doanh chịu thuế

Thu nhập từ hoạt động kinh doanh luôn là một trong những nguồn thu nhập chính phải chịu thuế. Bao gồm:

• Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật. Điều này áp dụng cho mọi loại hình kinh doanh, từ sản xuất công nghiệp đến cung cấp dịch vụ.
• Thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập của cá nhân có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật. Ví dụ: luật sư, bác sĩ, kiến trúc sư hành nghề tự do.
• Thu nhập từ hoạt động đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh với tổ chức.
• Thu nhập từ hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số.

Lưu ý quan trọng: Thu nhập từ kinh doanh của cá nhân có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân theo quy định này.

Thu nhập từ tiền lương, tiền công

Đây là khoản thu nhập phổ biến nhất mà nhiều người lao động nhận được. Các khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công bao gồm:

• Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tiền lương, tiền công mà người lao động nhận được từ người sử dụng lao động, dưới mọi hình thức (tiền mặt hoặc hiện vật).
• Các khoản phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác mà người lao động nhận được.

Tuy nhiên, có những khoản phụ cấp, trợ cấp được miễn thuế TNCN, bao gồm:

• Trợ cấp, phụ cấp ưu đãi hàng tháng và trợ cấp một lần theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công.
• Trợ cấp hàng tháng, trợ cấp một lần đối với các đối tượng tham gia kháng chiến, bảo vệ tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế, thanh niên xung phong đã hoàn thành nhiệm vụ.
• Phụ cấp quốc phòng, an ninh; các khoản trợ cấp đối với lực lượng vũ trang.
• Phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với những ngành, nghề hoặc công việc ở nơi làm việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm.
• Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực.
• Trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, trợ cấp do suy giảm khả năng lao động, trợ cấp hưu trí một lần, tiền tuất hàng tháng, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thất nghiệp và các khoản trợ cấp khác theo quy định của Bộ luật Lao động và Luật Bảo hiểm xã hội.
• Trợ cấp đối với các đối tượng được hưởng chính sách bảo trợ xã hội theo quy định của Chính phủ.

Các khoản thu nhập chịu thuế TNCN khác

Ngoài thu nhập từ kinh doanh và tiền lương, tiền công, Luật Thuế TNCN còn quy định nhiều loại thu nhập khác cũng phải chịu thuế, bao gồm:

• Thu nhập từ đầu tư vốn: Bao gồm tiền lãi cho vay, tiền tham gia góp vốn cổ phần, lợi tức từ hoạt động đầu tư vốn dưới mọi hình thức.
• Thu nhập từ chuyển nhượng vốn: Bao gồm thu nhập từ việc bán, chuyển nhượng chứng khoán, phần vốn góp trong các tổ chức kinh tế, hoặc các hình thức đầu tư vốn khác.
• Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản: Bao gồm thu nhập từ việc bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, công trình xây dựng và các bất động sản khác.
• Thu nhập từ trúng thưởng: Bao gồm tiền thưởng xổ số, các hình thức trúng thưởng khác có giá trị lớn.
• Thu nhập từ quà tặng: Bao gồm quà tặng bằng tiền, bất động sản, hoặc các tài sản có giá trị khác.
• Thu nhập từ thừa kế: Bao gồm tài sản thừa kế là tiền, bất động sản hoặc các tài sản có giá trị khác.

Riêng đối với thu nhập từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, nuôi trồng, đánh bắt thủy sản chỉ áp dụng đối với trường hợp không đủ điều kiện được miễn thuế theo quy định tại Khoản 5 Điều 4 Nghị định 65/2013/NĐ-CP.

Các khoản thu nhập được miễn thuế TNCN

Bên cạnh các khoản thu nhập chịu thuế, pháp luật thuế TNCN cũng quy định rõ các khoản thu nhập được miễn thuế để hỗ trợ và khuyến khích cá nhân trong một số trường hợp. Các khoản này bao gồm:

• Thu nhập từ hoạt động có công với cách mạng.
• Thu nhập từ học bổng, học phí.
• Thu nhập từ tiền lương, tiền công của thuyền viên, người đi biển.
• Các khoản thu nhập khác theo quy định của Chính phủ.

Việc nắm vững danh sách các khoản thu nhập chịu thuế TNCN mới nhất và các khoản miễn thuế sẽ giúp bạn lập kế hoạch tài chính hiệu quả và tránh được những sai sót không đáng có trong quá trình kê khai.

Quy trình kê khai và nộp thuế TNCN

Sau khi xác định được các khoản thu nhập chịu thuế TNCN năm 2025 (và cả năm 2026), cá nhân có nghĩa vụ kê khai và nộp thuế theo quy định.

• Đối với thu nhập từ kinh doanh: Kê khai theo phương pháp khoán hoặc phương pháp kê khai tùy thuộc vào quy mô và loại hình kinh doanh.
• Đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công: Thường được khấu trừ tại nguồn bởi người sử dụng lao động (khấu trừ theo biểu lũy tiến từng phần).
• Đối với các loại thu nhập khác: Cá nhân phải tự kê khai và nộp thuế tại cơ quan thuế có thẩm quyền.

Thông tin chi tiết về biểu mẫu, thời hạn kê khai và nộp thuế có thể tham khảo tại Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế.

Lời khuyên về quản lý thu nhập và nghĩa vụ thuế

Để đảm bảo tuân thủ tốt nhất các quy định về thuế thu nhập cá nhân, bạn nên:

• Luôn cập nhật quy định pháp luật mới: Đặc biệt là các thông tư, nghị định hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNCN.
• Ghi chép đầy đủ các khoản thu nhập: Lưu giữ các chứng từ, hóa đơn liên quan đến thu nhập nhận được.
• Tìm hiểu kỹ về các khoản được miễn thuế: Tận dụng tối đa các ưu đãi về thuế nếu đủ điều kiện.
• Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nếu gặp các trường hợp phức tạp, đừng ngần ngại tìm đến các chuyên gia tư vấn thuế hoặc dịch vụ kế toán uy tín như Kế Toán Thiên Ưng để được hỗ trợ kịp thời.

Việc hiểu rõ các khoản thu nhập chịu thuế TNCN là nền tảng để bạn quản lý tài chính cá nhân hiệu quả và thực hiện đúng nghĩa vụ với Nhà nước. Hãy chủ động trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để an tâm làm việc và phát triển.